Dyrektywa – szczególny akt prawa Unii Europejskiej

   Dyrektywę zaliczamy do wiążących aktów prawnych stanowiących część prawa pochodnego. Nie można jej porównać z żadnym aktem prawa wewnętrznego.
  Dyrektywą regulowane są zagadnienia wynikające z Traktatów. Nie oznacza to jednak, że instytucje unijne są ograniczone przedmiotowo w kwestii wydawania dyrektyw. Można stwierdzić, że mamy tutaj do czynienia ze szczególną klauzulą generalną, ponieważ żaden akt nie zawiera taksatywnego wyliczenia problemów, które mogą być podejmowane w dyrektywie.
   Dyrektywa może być uznana za instrumentem harmonizacji prawa państw należących do Wspólnoty. Nie obowiązuje więc wprost, tak jak rozporządzenie czy decyzja. Dyrektywa skierowana jest do Państw Członkowskich, wiąże jedynie co do celów w niej wskazanych i musi być inkorporowana do systemu wewnętrznego. Dyrektywa z tego powodu jest określana jako pośredni instrument stosowania prawa. W odniesieniu do dyrektyw używa się również określenia, że mamy do czynienia z dwustopniowym procesem stosowania prawa. 

   Przepisy unijne nie rozstrzygają również kwestii sposobu wprowadzenia zasad wskazanych w dyrektywie do prawa wewnętrznego. Pozostawiona jest tutaj dla państw swoboda w wyborze rodzaju aktu. Dlatego w poszczególnych Państwach Członkowskich cele dyrektywy mogą być zrealizowane poprzez wprowadzenie treści dyrektywy w aktach różnego rzędu. W jednym państwie może to być akt rangi ustawy, w innym rozporządzenie. Istnieje tylko reguła generalna zgodnie z którą, muszą to być przepisy powszechnie obowiązujące.

   Dla osiągnięcia wspólnych celów przez Unię Europejską konieczna jest inkorporacja dyrektyw do prawa, jest to obowiązek Państw Członkowskich. Państwo, które go nie wypełni, będzie ponosiło odpowiedzialność odszkodowawczą wobec swoich obywateli. Jeżeli obywatel poniósł szkodę w związku z tym, że jego państwo nie wprowadziło zasad dyrektywy do prawa wewnętrznego, będzie mógł od państwa żądać odszkodowania. Przeciwko takiemu Państwu Członkowskiemu będzie wniesiona również skarga o naruszenie prawa Traktatów.

PRZYKŁAD WPROWADZENIA CELÓW DYREKTYWY W PRAWIE POLSKIM

   Pojęcie instytucji kredytowej wyjaśnia Pierwsza Dyrektywa Bankowa Rady nr 77/780/EEC z 12 grudnia 1977 roku. Akapit pierwszy art. 1 podaje, że instytucja kredytowa to przedsiębiorstwo, którego działalność polega na przyjmowaniu wkładów lub innych zwrotnych pieniędzy społeczeństwa i udzielaniu kredytu na własny rachunek
   Dyrektywa z 30 maja 1994 roku nr 94/19/EEC Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie systemów gwarantowania wkładów w art. 1 ust.4 podaje kolejną definicję instytucji kredytowej. Wskazuje ona, że instytucją kredytową jest przedsiębiorstwo, którego działalność polega na pozyskiwaniu wkładów lub innych zwrotnych funduszy od ogółu społeczeństwa oraz przyznawaniu kredytów na swój własny rachunek.
   Instytucje kredytowe dokonują czynności bankowych polegających na przyjmowaniu depozytów lub innych podlegających zwrotowi funduszy od ludności oraz udzielaniu kredytów, nie można jednak utożsamiać ich z bankami. Jest to pojęcie szersze, w ramach którego poza podmiotami o statusie banku mieszczą się także inne instytucje jeżeli wykonują czynności rdzennie bankowe w ramach swojej podstawowej działalności, na mocy uzyskanej koncesji.
   Celem podstawowym tych dyrektyw, była ochrona środków zdeponowanych przez społeczeństwo w instytucjach prowadzących działalność bankową, oraz wprowadzenie kontroli działalności tych podmiotów poprzez obligatoryjne poddanie ich nadzorowi stosownych, państwowych organów.
   Dyrektywa nie określiła jednak, że tylko banki mogą prowadzić działalność bankową. Posługuje się pojęciem instytucji kredytowej. Dlatego w jednych Państwach Członkowskich czynności bankowe będą zastrzeżone jedynie dla banków i tylko one będą instytucjami kredytowymi w rozumieniu dyrektyw, a w innym instytucjami kredytowymi będą banki i inne podmioty. 
   Prawo niemieckie Instytucją tą jest przedsiębiorstwo dokonujące czynności bankowych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, wymagającej utworzenia przedsiębiorstwa na zasadach handlowych .
   Uregulowania francuskie, podobnie jak ustawodawstwo niemieckie, nie posługuje się pojęciem banku, lecz zawierają definicję instytucji kredytowej. Instytucjami kredytowymi są osoby prawne wykonujące czynności bankowe w sposób zawodowy. Czynności bankowe obejmują: przyjmowanie od klientów funduszy, udzielanie kredytów oraz stawianie do dyspozycji klientów środków pieniężnych i administrowanie tymi środkami. 
   Polskie prawo natomiast pod pojęciem instytucji kredytowej rozumie bank. Bank jest osobą prawną utworzoną zgodnie z przepisami ustaw, działającą na podstawie zezwoleń uprawniających do wykonywania czynności bankowych obciążających ryzykiem środki powierzone pod jakimkolwiek tytułem zwrotnym . Zgodnie z art.1 ust.2 ustawy a 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym  banki podlegają w swej działalności nadzorowi, ponieważ regulacje Wspólnotowe nakładają na Państwa Członkowskie obowiązek kontroli instytucji kredytowych. W polskim systemie prawnym czynności przewidziane w dyrektywach bankowych dla instytucji kredytowych mogą być dokonywane jedynie przez banki.
   Jak wynika z powyższych rozważań, dyrektywy bankowe zostały inkorporowane w naszym systemie prawnym w kilku aktach prawnych np. w Prawie bankowym czy ustawie o nadzorze nad rynkiem finansowym.

PODSUMOWANIE
Należy pamiętać, że:
•    Unia Europejska nie jest państwem, nie obowiązuje więc w niej zasada podziału władzy
•    Unia Europejska wykształciła swoisty system instytucji i aktów prawnych
•    W prawie unijnym znajdują się wiążące akty prawne jak i akty prawne niewiążące
•    Dyrektywę zaliczamy do wiążących aktów prawnych
•    Dyrektywa jest skierowana do Państw Członkowskich
•    Dyrektywa wiąże co do celu w niej wskazanego
•    Dyrektywa wymaga inkorporowania w prawie wewnętrznym
•  Traktaty nie narzucają Państwom Członkowskim sposobu wprowadzenia norm dyrektywy w prawie wewnętrznym, jedynym wymogiem jest, aby był to akt prawny powszechnie obowiązujący
•    Niezastosowanie się do dyrektywy, rodzi po stronie Państwa Członkowskiego odpowiedzialność-odszkodowawczą wobec własnych obywateli oraz o nieprzestrzeganie Traktatów wobec Unii.

Autor: Anna Bazan-Bulanda

Skomentuj

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.


*

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>