HISTORIA OBIEKTÓW KULTURALNYCH W CZĘSTOCHOWIE

W artykule przybliżę historię kilku ośrodków kultury. Jednak  na wstępie opowiem jakie atrakcje kulturalne  czekają na mieszkańców i turystów przyjeżdżających do Częstochowy. Instytucje kulturalne Częstochowy to przede wszystkim Filharmonia Częstochowska, Teatr im. Adama Mickiewicza i Ośrodek Promocji Kultury "Gaude Mater", który jest głównym organizatorem Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Sakralnej "Gaude Mater" i Festiwalu Dobrej Piosenki im. Kaliny Jędrusik "Kalinowe Noce, Kalinowe Dni". Spektakle i inne imprezy kulturalne odbywają się także w Galerii „Teatr From Poland”, Teatrze "S"- Stacherczak. W mieście działa także od 1991 kino studyjne Ośrodka Kultury Filmowej, a także – po kilkuletniej przerwie, uruchomione w grudniu 2004 – kino Cinema City Wolność. Na terenie Częstochowy działają również liczne chóry żeńskie, męskie oraz mieszane.

Najstarszym jest Chór Męski "Pochodnia". Do innych należą: Chór Akademicki Politechniki Częstochowskiej "Collegium Cantorum" (dyr. J.Siadlak), Jasnogórski Zespół Wokalny "Camerata" (dyr. Jarosław Jasiura) oraz Chór Archikatedry pw. Św. Rodziny "Basilica Cantans" (dyr. Włodzimierz Krawczyński, obecnie Zygmunt Nitkiewicz). Chóry te zdobywały liczne nagrody na festiwalach krajowych oraz zagranicznych. Miejska Galeria Sztuki zajmuje się wystawianiem malarstwa, rzeźby, grafik i fotografii – kładąc szczególny nacisk na dzieła współczesne. Szczególnie znana jest wystawa prac Zdzisława Beksińskiego, która w 2006 przekształciła się w stałe Muzeum Zdzisława Beksińskiego. Wystawianiem i kolekcjonowaniem dzieł plastycznych zajmuje się również Muzeum Częstochowskie oraz szereg małych prywatnych galerii, m.in. Muzeum Wyobraźni Tomasza Sętowskiego i Galeria Lonty Petry. Od 2004 jest organizowana Noc kulturalna, która jest wspólnym projektem realizowanym przez instytucje kultury, organizacje pozarządowe i prywatnych przedsiębiorców. W Częstochowie działa Państwowe Liceum Sztuk Plastycznych im. Jacka Malczewskiego oraz Zespół Szkół Muzycznych im. Marcina Żebrowskiego. Na terenie miasta istnieje także kilka ognisk muzycznych dla dzieci i młodzieży oraz Społeczna Szkoła Baletowa. Działalność prowadzi Młodzieżowy Dom Kultury oraz Regionalny Ośrodek Kultury, organizujący wiele cyklicznych imprez, m.in. Ogólnopolski Konkurs Poetycki im. Haliny Poświatowskiej. Poetka ta urodziła się i wychowała w Częstochowie. W jej domu rodzinnym jest zorganizowane skromne muzeum, które gromadzi eksponaty związane z życiem Poświatowskiej.

Filharmonia

Pierwszy oficjalny koncert symfoniczny odbył się 2 marca 1945 roku w częstochowskim Teatrze Miejskim. Wkrótce Orkiestra usamodzielniła się i otrzymała pierwszą siedzibę przy ulicy Dąbrowskiego 16, która służyła Orkiestrze przez 20 lat. Od 1954 roku podjęto starania o budowę sali koncertowej. Ich efektem jest budynek powstał na fundamentach Nowej Synagogi spalonej 25 grudnia 1939, filharmonicy pracują tam do dziś (30% kosztów powstałego obiektu to wkład mieszkańców miasta). Budowa gmachu Filharmonii to ogromna zasługa wieloletniego dyrektora administracyjnego Orkiestry – Dionizego Krzepczaka. We wrześniu 1965 roku Orkiestra przeniosła się do swojej nowej siedziby przy ulicy Konkielów (dziś: Wilsona), noszącej miano Dom Kultury "Filharmonia". Filharmonia dysponuje dwiema salami. Większa z nich (895 miejsc), druga sala jest salą kameralną, ze stu siedemdziesięcioma miejscami. Projektantem budynku jest Józefa Tadeusza Gawłowskiego. Do Częstochowy chętniej przyjeżdżali wybitni dyrygenci i soliści, występowały także zespoły zagraniczne m.in.: Lozańska Orkiestra Kameralna, Moskiewska Orkiestra Symfoniczna. Poza tradycyjnymi formami koncertów symfonicznych, kameralnych i szkolnych, Orkiestra stała się gospodarzem i organizatorem trzech festiwali: Polskiego Festiwalu Skrzypcowego, Ogólnopolskiego Festiwalu Jeunesses Musicales "Pro Musica" i Festiwalu Muzyki Młodzieżowej. Dwa pierwsze przez wiele lat były kontynuowane. Na stanowiskach szefów Filharmonii zaistnieli najwybitniejsi dyrygenci, m.in.: prof. Krzysztof  Missona, Zygmunt Szczepański. Od 1972 roku stanowisko dyrektora Państwowej Orkiestry Symfonicznej objął na 14 lat Zygmunt Hassa. Był on obok Leona Jelonka, najdłużej pracującym z zespołem dyrektorem i dyrygentem.  Po utworzeniu województwa częstochowskiego, w 1976 roku, Orkiestra zyskała rangę Filharmonii. Od tego momentu zwiększyła się liczba koncertów, zróżnicowały się również ich formy, obejmując wszystkie gatunki muzyczne, od dzieł oratoryjno-kantatowych poprzez symfoniczne, popularne i rozrywkowe do koncertów kameralnych i recitali. Powstały również instrumentalne zespoły kameralne złożone z muzyków Orkiestry. Bardzo liczną część imprez stanowiły koncerty dla dzieci i młodzieży, zarówno symfoniczne jak i kameralne, odbywające się nie tylko w siedzibie zespołu, ale również w wielu miejscowościach województwa. Z myślą o najmłodszych organizowane były również niedzielne poranki muzyczne, wznowione w 2006 roku. Orkiestra koncertowała w wielu miejscowościach w kraju, biorąc udział w licznych festiwalach. Odbyła również pierwsze podróże zagraniczne do Bułgarii, Czechosłowacji, Włoch, Francji i Niemiec. W roku 1984 powołany do życia został nowy festiwal – "Ars Chori", którego miejsce w 1991 roku, w czasie kiedy funkcję dyrektora naczelnego sprawował Ireneusz Kozera (1986-1992), zajął Międzynarodowy Festiwal Muzyki Sakralnej "Gaude Mater". Pomysłodowcami MFMS "Gaude Mater" byli: Krzysztof Pośpiech i ks. Lucjan Nowakowski. Od II edycji organizacją tego przedsięwzięcia zajął się Ośrodek Promocji Kultury „Gaude Mater”. Od 1990r. stanowisko dyrektora artystycznego, a następnie naczelnego objął Jerzy Kosek. Wzrósł skład Orkiestry, po raz pierwszy do 74 osób, a instrumentaliści legitymowali się wyższym wykształceniem muzycznym. Obecnie filharmonia jest przebudowywana. Poniżej obrazek przedstawiający nowy wygląd.[1/2]

Teatr imienia Adama Mickiewicza

W latach 1926/1927 za zgodą władz miejskich R. Szpigelman, właściciel sali Reduty przy ul. Strażackiej 8 (obecnie Katedralna 13) zaadaptował na własny koszt tę salę dla potrzeb teatru. Częstochowianin, aktor Jan Otrembski, po otrzymaniu licencji z ZASP na prowadzenie teatru, skompletował stały zespół aktorski. Na pokrycie kosztów zaliczek dla aktorów i udziału w adaptacji sali wydał wszystkie swoje oszczędności w wysokości 6 tys. złotych. Dnia 15 III 1927 otwarto stały teatr miejski  „Rozmaitości” w dawnej sali Reduty wydzierżawionej od właścicieli przez dyrektora teatru Jana Otrembskiego. Premierową sztuką były „Śluby panieńskie” Aleksandra Fredry. Spektakl grany był 29 razy przy pełnej widowni. Pod koniec 1927 podpisano umowę władz miejskich z dyrektorem. Zarząd miejski zobowiązał się udzielać teatrowi subsydium rocznego w wysokości 4500 złotych, zwolnić tę placówkę z podatku od widowisk i bezpłatnie rozplakatowywać afisze teatralne. Dyrektor Otrembski zaś miał m.in. wystawiać specjalne sztuki z okazji różnych rocznic i świąt państwowych oraz udzielić 50% zniżki w cenach biletów na przedstawienia urzędnikom magistratu i nauczycielom szkół miejskich, a 20% – osobom wojskowym, urzędnikom państwowym, inwalidom wojennym i młodzieży szkolnej. W 1928 roku powstała spółka akcyjna „Towarzystwo Budowy i Eksploatacji Teatru w Częstochowie S.A.”  z inicjatywy J. Otrembskiego i starosty częstochowskiego K. Kuhna, a także wielu innych wpływowych osobistości miasta. Mieszkańcy Częstochowy kupowali akcje Towarzystwa po 1000 złotych każda. Rozpoczęto wówczas budowę gmachu teatralnego na placu zakupionym przez Towarzystwo na rogu ulic Kilińskiego i Jasnogórskiej. Projekt gmachu przygotowali architekci warszawscy Józef Krupa i Teodor Łapiński. Jedna  w roku 33 nastąpiła likwidacja Towarzystwa Budowy i Eksploatacji Teatru w Częstochowie S.A. ze względu na kryzys ekonomiczny i wzrost kosztów budowy. Doszło do licytacja gmachu teatru. Wykupiła gmach Komunalna Kasa Oszczędności  – główny wierzyciel Towarzystwa. Do końca II Wojny Światowej teatr zmieniał dyrektorów i właścicieli, odbyło się ponad 60 premier. Po wojnie Teatr Miejski otrzymał subwencje miesięczną w wys. 50 tys. złotych. Ustabilizowało to finansowo i zorganizowano stały zespół aktorski, zrealizowano kolejne 30 premier. W 49 roku upaństwowiono teatr.  Do roku 1984 władze teatru się zmieniały, budynek w tym czasie zmodernizowano i rozbudowano i tak wygląda do dziś.[3]

Muzeum Produkcji Zapałek

Obiekt posiada ekspozyzcje w dwóch salach wystawowych oraz w działającym zakładzie produkcyjnym – Częstochowskich Zakładach Przemysłu Zapałczanego SA, wykorzystującym linię technologiczną z lat 30. XX wieku. Jest ono jedną z atrakcji Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego. Zakład produkujący zapałki powstał w tym miejscu w roku 1882 i był pierwszą fabryką zapałek na ziemiach polskich. Założony był przez Karola von Gehliga i Juliana Huch. W roku 1930 fabryka została zmodernizowana po pożarze, który nastąpił kilkanaście lat wcześniej. Wówczas fabrykę wyposażono w maszyny firmy Durlach funkcjonujące do dnia dzisiejszego. W późniejszych latach fabrykę przekształcono w Państwowe Przedsiębiorstwo Częstochowskie Zakłady Przemysłu Zapałczanego. W roku 2002 przy fabryce powstało Muzeum Produkcji Zapałek, którego częścią w dalszej mierze jest sama fabryka. Główną częścią muzeum jest fabryka, w której nadal produkuje się zapałki. Osoby odwiedzające muzeum mogą obejrzeć zabytkowy park maszynowy oraz prześledzić cały cykl produkcyjny od korowania drewna przez wytwarzanie patyczków po pakowanie zapałek do pudełek. W głównej sali znajdują się dokumenty związane z przemysłem zapałczanym oraz stała wystawa Rzeźby z jednej zapałki Anatola Karonia. W drugiej znajduje się wystawa filumenistyczna, w której eksponowane są etykiety pudełek po zapałkach z czasów dwudziestolecia międzywojennego oraz z czasów powojennych i współczesnych. W fabryce do tej pory produkuje się zapałki z popularnej serii Black Cat, jak również niestandardowych – grillowych, kominkowych i reklamowych. Poniżej na zdjęciu znajduje się automat zapałczany.[1]

Rezerwat Archeologiczny Kultury Łużyckiej w Częstochowie

W 1955 roku odkryto cmentarzysko w związku z pracami budowlano-ziemnymi, prowadzonymi przy budowie trasy tramwajowej i wiaduktu przy Alei Pokoju w dzielnicy Raków. Jest to trwale zakonserwowane cmentarzysko o powierzchni blisko 100 m², z grobami zarówno ciałopalnymi, jak i szkieletowymi. Ta atrakcja turystyczna, powstała dzięki ówczesnemu dyrektorowi Muzeum Częstochowskiego i archeologowi Włodzimierzowi Błaszczykowi, została udostępniona zwiedzającym w roku 1965. Z badań, które przeprowadzono, wiadomo, na jakie choroby cierpieli mieszkańcy tych ziem, jakich metod leczniczych używali (odkryto m.in. ślady udanej trepanacji czaszki), jakie były ich zwyczaje oraz codzienne zajęcia. W grobach znaleziono m.in. zabawki sprzed 2,5 tysiąca lat. W latach 2001-2002 budynek został gruntownie wyremontowany, w trakcie prac odkryto kolejnych pięć grobów. Od 2003 trwała konserwacja zabytków i materiałów kostnych znajdujących się w rezerwacie. Prowadzili ją pracownicy Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie. Prace zostały zakończone w 2004 roku. W tym samym roku rezerwat ponownie udostępniono zwiedzającym.[4]

 

 

bibliografia

1.      www.wikipedia.pl

2.      www.filharmonia.cze.pl

3.      www.teatr-mickiewicza.pl

4.      www.rezerwat.muzeumczestochowa.pl

Author: Rocky Balboa

Skomentuj

5 Responses to HISTORIA OBIEKTÓW KULTURALNYCH W CZĘSTOCHOWIE

  1. Tiffany napisał(a):

    Do wymienionych w artykule obiektów kulturalnych dodam tylko że warto wspomnieć o wystawie prac znanego, nieżyjacego już artysty plastyka urodzonego w Częstochowie Jerzego Dudy Gracza.Można je oglądac na ulicy Katedralnej 8 w odrestaurowanej kamienicy  mieszczańskiej zbudowanej prawdopodobnie przed 1914 r .

  2. Artysta ze spalonego teatru napisał(a):

    Dudy Gracza obrazy są też na Jasnej Górze, o ile pamietam gdzieś oboka Sali Rycerskiej. Cała Droga Krzyżowa.

    • Tiffany napisał(a):

      Masz rację,obok Sali Rycerskiej:) Droga Krzyżowa Dudy Gracza  ma niepowtarzalny klimat i zawarte w niej są także wydarzenia związane z historią naszego kraju.Z pewnością warta obejrzenia.

  3. rambo napisał(a):

    A rezerwat archeologiczny to teraz odnowiony jest i wogóle fajna wystawa.

  4. Pas Cher napisał(a):

    Musze podziekowac siostrze, ze wyslala mi linka do tego teksta, bo byl mi potrzebny. Nie wiem jak to jest, że ja nigdy nie umiem nic znalezc w googlu a ona wynajduje takie rzeczy. teraz musze przyswoic sobie te wszystkie informacje do szkoly :/

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

*